شمس الدين محمد بن محمود آملي

387

نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )

كه طولش ربع دور بود و عرضش از خط استوا 33 درجه و كسرى نيمه آنچه عرض تمامى معموره است و طول بقعه عبارتست از قوسى از معدل النهار كه ميان دايره نصف النهار آن بقعه و ميان نصف النهار مبدء عمارت از مغرب واقع باشد و عرض بقعه عبارتست از قوسيكه ميان معدل النهار و سمت الرأس آن بقعه از دايرهء نصف النهار آن بقعه واقع باشد و آن مساوى ارتفاع قطب معدل النهار بود در آن بقعه و معظم معموره را در عرض بهفت اقليم كرده‌اند هر قسمى در طول از مغرب تا مشرق و در عرض چندانكه در غايت درازى روز نيم ساعت تفاوت كند و در خط استوا چون شب و روز مساوى باشد هرگز روز از دوازده ساعت زياده نشود و از آنجا تا جائى كه درازى روز 12 ساعت و نصف و ربع ساعتى شود . اكثر اهل هيات در حساب اقليم نياورده‌اند بنابر آنكه بواسطهء دريا و كثرت گرما عمارت كمتر است بلكه مبدء اقليم اول را جائى گرفته‌اند كه درازى روز 12 ساعت و نصف و ربع ساعت بود و عرض بلد آنجا 12 درجه و دو ثلث باشد و از آنجا تا بدآنجا كه درازى روز 13 ساعت و ربعى باشد از حساب اقليم اول باشد و از آنجا تا به به جائى كه درازى روز سيزده ساعت و سه ربع ساعت باشد از اقليم دوم و از آنجا تا جائى كه چهارده ساعت و ربعى باشد از حساب اقليم سيم و از آنجا تا به به جائى كه چهارده ساعت و سه ربع باشد از حساب اقليم چهارم و از آنجا تا به به جائى كه پانزده ساعت و ربعى باشد در حساب اقليم پنجم و از آنجا تا به به جائى كه 15 ساعت و سه ربع باشد از حساب اقليم ششم و از آنجا تا به به جائى كه 16 ساعت و ربعى باشد از اقليم هفتم و آن جا عرض بقعه پنجاه درجه و ثلثى باشد و از آنجا تا آخر عمارت كه عرض 66 درجه و كسرى باشد از حساب اقليم ننهند از افراط سرما و اندكى عمارت پس از اول اقليم تا آخر اقليم هفتم سه ساعت و نيم درازى روز تفاوت كند سى و هفت درجه و دو ثلث در عرض و وسط اقاليم وسط اقليم رابعست آنجا كه طول بنود درجه رسد و درازى روز بچهارده ساعت و نيم و عرض بقعه بسى و شش درجه و ثلثى تقريبا و آن ميانه معظم